परिचय

आर.एम. डंगोल

एउटा चट्टान
अथवा हीराको टुक्रा
चट्टान अथवा हीराको टुक्राभन्दा
अझै परेको समय
मेरो भोगाइ समयरहित एउटा पदार्थ ।

यसकै अथवा यीजस्तै पदार्थहरूको
केस्राकेस्रा भएर
बिल्कुलै हल्लारहित भएर
र बिल्कुलै चालरहित भएर
मैले एउटा जीवितकोष बोकेँ
यही कोषको सतहमा
हामी हाम्रो भाग्य खोज्दै छौँ ।

भनिन्छ - यही भित्ता हाम्रो नियतिरेखा हो
जिउनुपछाडिको बाध्यता
जस्तो कि हामी अहिले
खुत्रुकेमा हाम्रो भविष्य चिहाउँदै छौँ ।

शब्दगाथा

रोशन सुवेदी

ओ ! शव्दको आकाश !
ओ ! समयको आवाज !!

ओ ! जीवनको गीतहरु
छेकेर बन्दुकको मृत्यु हुंकार
टीयर ग्यास र लाठीका लाभाहरु
छिचोल्दै कर्फ्युका काला रातहरु
चुडाउदै
कालो सिक्रीले बाधिएको समय
भत्काउदै
अजङ्ग दाशताका सगरमाथाहरु
काला अध्यारा समयका पर्खालहरु
यतिखेर
शब्द मुक्तियोद्घा भएकाछन्

निरंकुशताको बुटमुनि
पिल्सिएका सडक र शब्दहरु
यतिखेर निर्बन्ध भएकाछन्

कुज्याइएका स्वतन्त्रताका पखेटा
घाइते अस्मिता उठाएर
चेतना र उज्यालो समयको दियो बाल्दै
यतिबेला
शब्दहरु उज्यालोका बाटा भएकाछन्

..........
ओ ! नदीको लहर !
ओ ! जीवनको यात्री !!
अझै यात्रा टुङ्गीएको छैन
अझै तिमीले घाउको मलम बन्नु छ
अझै अधिकारको बाटो कोर्नु छ
अझै च्यातिएका भोटाहरु फेर्नु छ
भोका बस्तिहरु
र रोगले थलिएका अनुहारहरुको सेवा स्याहार गर्नुछ
कालोचुक रात झै अन्धकार फैलिएको गाउमा
चेतनाको आगो पुर्याउनुछ

अध्यारा काला खोपीका षड्यान्त्र र
खिया परेका पुरातन आस्था फ्याकेर
जन अधिकारका चारकिल्ला आफैले कारेर
नया नेपालको इतिहास लेख्नु छ

-

साव्ला तेह्रथुम ,हाल कोटेश्वर काठमाडौ
सम्पर्क - ४४७६०४६ बास ४४७०९३३ कार्या लय
email - subedi.roshan@gmail.com

जलिरहेको देश

केदार सुनुवार


चुल्होमा आगो वाल्न
र एउटा पेट भर्न
धौधौ परेको वेलामा
सिंगो देश नै आफै जलिरहंदा
अझै पनि देशका राष्ट्रवादीहरु
घरभित्रको शिकार खेलिरहेका छन् ।

बक्कुल्लाको ध्यान
मरेको माछाले साकार पारे झै
तँ मादल वजा कान्छा
म नाचौंलाको नीति
अझै कायमै छ
मेरो देशमा ।।

एउटा राष्ट्रको नाम
विश्व सामु
राम्रो कामले चिनाउन नसकेको वेला
विश्व कै पछौटे र भ्रष्टाचारको
नामले मात्र
अरु कति शताव्दी सम्म
नेपाली जनताले पर्खिनु पर्ने हो ।

वल्ल तल्ल
एक थरी सिकारीले
वन्दुक विसाएको वेला
फेरी संघीय राज्य खोज्दै
मधेश र पहाड छुटयाउने रे
आ-आफनै छुटै राज्य संरचना गर्ने रे
ए अवोउन्नत्तिका पथभ्रष्ट
दुष्टहरु हो
तिमीहरु त यो देशका
कलंहरु हो ।

यदि तिमीले
ति म्रो छुटै देश खोज्छौ भने
पूर्व सीमानाका
सांधहरुसंग नाप
अनि नपुगेका कालापानीको
सीमानालाई नाप
र नाप
सीमाना पारीका
अर्थतन्त्र, वौधिक
र विकासका उन्नतिहरुलाई नाप
निश्चित भूगोलको मेरो देशमा तिमी स्वयं हुर्केर
फेरी अर्को सीमानाको
कृतिम सीमारेखा
कोर्न नखोज
तिमीले अर्को
निश्चित भूगोलेको देश खोज्नु भनेको
पानी विनाको माछा झैं
देश विनाको नागरिक जस्तै भएर
वांच्नुको अर्थमा
अनर्थ भएर
जिउन खोज्नुको नमिठो एउटा संज्ञा हो ।

--
kirankabi@hotmail.com

आजको मान्छे

भुवन त्रिपाठी


माथि-माथि आकाशमा कुहिरो लागेको छ
डाँडै-डाँडा छाँया बोकि घाम भागेको छ
माया बोक्ने मुटु भयो ढुङ्गा भन्दा साह्रो
सोझा-साझा नेपालीलाई भयो बाँच्नै गाह्रो

एकताको कुरा सबै कथा जस्तो लाग्छ
सत्य बोल्ने मुखहरू आफै आफै थाक्छ
स्वार्थभित्र मान्छे भए अन्धा बहिरा आज
जसले खोसी खान सक्छ उसकै भयो राज

पुर्खाहरूको गौरवमय वीरताको कथा
आज भयो अन्याय र अशान्तिको व्यथा
मान्छे आफै घाइते भयो आफ्नै प्रहारले
वेवारिसे भयो एक्लै बाँच्ने रहरले ।।

--
शीतल मार्ग
काठमाडौ

असुरक्षा

टंक वनेम

ओजनतह ओर्लेर
आँधी निम्त्याई रहेछ
आगोका लप्कोहरु
जयगान गाइ रहेछन्
विध्वंसको घडामा
बारुद भरिएर
बन्दुक पड्काई रहेछ
तोप नारि रहेछ
बाइलोजिकल
केमिकल र
न्यूल्कियरको भट्टीबाट
बिनासको
दुर्गन्ध उडी रहेछ ।

रक्त रञ्जित
वर्तमानको घाउमा
दलेर नुनचुक
आतङ्कको बेर्ना सार्दै
महासमरको बृक्ष
अग्लि रहेछ आकास छुन
ताकि रहेछ बन्दुक
सुरो निशाना
मरि रहेछन् मान्छे
बाँची रहेछ भोक
फस्र्टाई रहेछ शक्ति
बौलाई रहेछ
बजाउदै मृत्युको घुँगुरा
कहाँ रहर्‍यो र ? अब
बाँच्नुको मज्जा
जीवन भोग्नुको अर्थ ।

बुझेको हुनु पर्छ
युद्ध हाँक्ने
युद्ध सरदारहरुले
बन्दुक द्धारा
इतिहास मात्र बङ्ग्याउन सकिन्छ
सभ्यतामात्र भत्काउन सकिन्छ
मान्छेको ?
टाउको मात्र गेड्न सकिन्छ
बङ्ग्याएर,भत्काएर,गेंडेर
कुरुक्षेत्रमा नउम्रेको
शान्तिको कल्प बृक्ष
उम्रिन्दैन भने ?
युद्ध गर्नुको के औचित्य
बिना अर्थको विध्वंस
घाँटी रेटेर ?
कस्तो विजयको उच्छ्वास
तर पनि ?
बार्बेर्इअन् द्धन्द्धमा आतिन्दै
श्वास फेरि रहेछौं
जीवन र मृत्युको दोबाटोमा
जीवनको रथ गुडी रहेछ
खस्न लागेको
आकास मुन्तिर
ओत लागि रहेछौं
आफै प्रश्न गरौं
कस्तो संसारमा बाँचेका छौ हँ ?

दिन दहाडै मृत्युको
तान्डव नृत्य नाच्छ
समसाँझै ?
मृत्युले भुत्ते धार उध्याउछ
विज्ञानको अविस्कारमा
युद्धको पाठ घोकाइने समय
दुर्योधनको दाउ पल्टी रहँदा
असुरक्षित छ समय
असुरक्षित छ हावा
असुरक्षित छ पानी
असुरक्षित छ आकास
असुरक्षित छ धर्ती
असुरक्षित छौं
संसारमा भएका
सून्दर
सृष्टिका रचनाहरु ।

आवाज

विमला तुम्खेवा

कविता सडकमा
रगताम्य भएर उभिएको बेला
मलाई जिन्दगीको गीत गाउन मन लागेको छ
अझ यस बखत
म
संवेदनाको बत्ती बालेर
चिहाइरहेछु तिमी आउने साँगुरा गल्लीहरू ।

मलाई भन्न मन लागेको छ
जीवन-
विरक्त अनुभूतिमात्र होइन
म चेतनाको निम्ति
म निर्माणको निम्ति
यस बखत ध्यानमग्न छु

कहाँबाट आयो
यो अत्यास लाग्दो बुटका पदचापहरू
कहाँबाट आयो यो अत्यासलाग्दो मान्छेका आवाजहरू
मान्छे,
तिम्रै बस्तीमा मात्र किन गाइन्छ मृत्युको गीत -

च्यातिएका बिम्बहरू
नमिलेका सपनाका प्रतिच्छायाँहरू
चट्टानजस्तै सपना खसेर
जब आक्रान्त बनाउँछन् मस्तिष्कहरू
लाईम चेतनाको बत्ती बालेर पर्खिरहन्छु तिमी आउने साँगुरा गल्लीहरू ।

भत्किएर गइसकेछन्
मेरो विश्वासका आदिम संरचनाहरू
मेरो लक्ष्यको आकाश
तर पनि,
विश्वासहरु संगाल्दै विचारहरु अँगाल्दै
म पुनः संरचनाका निम्ति
म पुनः निर्माणका निम्ति
पर्खिरहेछु तिमी आउने साँगुरा गल्लीहरू ।

न माग माटो

दिल रस्ता भक्ति नेपाली


न माग मलाई
नेपाली माटो
सबैको साझ हो
न खोज चिर्न
आमाको छाती
छुराले चर चरी
सबै जाती
सबै धर्म
एउटै छ फुलबारी
न माग प्रान्त
न कोर सिमाना
मिलेरै बसौ नि।
-x-
लिम्बुलाई लिम्बुवान
राईलाई खम्बुवान
के दिने बाहुनलाई?
अधिकार सबको बराबर भए
तिमीले किन लिने?
सड्यन्त्र माथी परै कि
आफ्नै हो त्यो बुद्दि
तराई चाहियो मधिसेलाई
पाहाडमाको बस्ने?
सहर जति बाहुनले लिए
पाहाडमा के गर्ने?
-x-
चिरेर देशलाई
मनाउछौ खुसी
के सुन्नु पर्यो नि?
भुटान सिकिम
न बनाउ देशलाई
मिले रै बसौ नि
सासन र सत्ता
खोक्रो राजनितीले
देशै डुबायो
दाजुले भाई
भाईले दाजु
दिन मै मरायो
के पायौ मरी / मारी
के फेरेउ देशलाई
के गरेउ बिकास देशलाई
जलाई रगतको खोला बगाई
सहिदको सपना
हावामा उडाई
जनतालाई तर्साई
देश जस्तको तस्तै
-x-
क्यौ बच्चा
टुहुरा भए
हजारौ श्रीमती
बिधुवा भए
लाखौ आमा
निसन्तान भए
बेकुबि सोचाईले
कुर्सिको मोहले
मार्नु र मर्नुले
बन्दैन देश
भर्म र जातीले
फेरिन्न भेष
बुझ है नेता/नेपाली
मिलेर गरौ
देशको बिकास
हातमा हात समाई
मिलेरै बसौ
सबै जाती धर्म
बिनास नगरी
भत्काएर पुल
जलाएर भबन
मारेर दाजु भाई
के दियो नेताले
महङी र भोकमारी
-x-
के दियो नेताले
के पायो देशले
जनतालाई मरेर
देशलाइ आगो लाएर
देश खोक्रो पारेर
निर्दोसीलाई मारेर
स्वार्थि बनेर
न खोज प्रान्त
न गरौ युद्द
न बनौ पाखन्डी
टुहुरा बिधुवा
निसन्तान परेर
देशलाई आगो लाएर
सबै जात धर्म
मिली देश बिकास गरौ
स्वाभिमानी रास्ट्र
प्रेमी नेपाली भएर